Zofia Szachnowska-Olesiejuk

- Gdańsk, Poland -

Zofia Szachnowska-Olesiejuk, graduate of English Studies at the University of Gdańsk, literary translator, amateur singer and songwriter. For over fifteen years she has been cooperating with leading Polish publishing houses (Czarne, Marginesy, Otwarte, Znak etc.) as well as the Music Theatre in Gdynia, translating fiction, non-fiction, poetry and musical librettos of Broadway and West End productions. Since 2021 Szachnowska-Olesiejuk has been Chair of the Northern Division of Polish Literary Translators Association. She lives in Gdynia with her husband Adam (the other half of their translating team and co-star in their accoustic blues duo Moja Droga Wendy), her daughter Lidia and their dog Miron.

More about the translator

Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk

Echo as a Starting Point / Echo jako punkt wyjścia

To remove all taste from tongue and let the rain wash over stones.
A tune comes, able to turn into a word, something alive.
The world thickens. God is there, soul is there. Veins are ablaze. Come.

I split a fish and wade through an old river, for I believe in my legs.
A day opens up from the shells of primeval sound.
Water sings, eyes shine. Their theme is one of shores.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Cały smak zdjąć z języka, a deszcz niech opłucze kamienie.
Przychodzi melodia zdolna obrócić się w słowo, coś żywego.
Świat zagęszcza się. Bóg jest, dusza jest. Żyły płoną i przyjdź.

Dzielę rybę i brnę przez starą rzekę, bo wierzę w swoje nogi.
Dzień otwiera się ze skorup pierwszego dźwięku.
Śpiewa woda, błyszczą oczy. Mają temat brzegów.
Border of the Eye / Kraj oka

We crumble food onto the tablecloth, we have empty hands and a sense that they’re the altar music. Holy ribs, holy solar plexus. You kiss my bones as if they’re relics. They have splinters, they will sanctify you. The woods are full, although our hands are empty, they are
s p a c e. We crumble food onto the tablecloth, sensations clog pores. Your hair white as milk from churns. A turtledove brought a plant of hunger. Darkness thicker than time will fill up the white nights.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Na obrus kruszymy pokarm, mamy puste ręce i wrażenie, że są muzyką ołtarza. Święte żebra, święty słoneczny splot. Całujesz moje kości jak relikwie. One mają drzazgi, one ciebie uświęcą. Pełen jest las, choć ręce mamy puste, są p r z e s t r z e n i ą. Na obrus kruszymy pokarm, wrażenia zatykają pory. Twoje włosy białe jak mleko z kanek. Synogarlica przyniosła roślinę głodu. Ciemnością gęstszą od czasu wypełnią się białe noce.
Rich Soil / Tłusta ziemia

We spoke of rain, and our hands were dirty. June was pouring from the sky
with the fervor of burnt villages – remember – time is one of the senses.

I can learn how to scream in a new dialect, in the vernacular of your atria.
I will unthroat a sound till the last saliva
but I won’t understand what it means when you ask if there’s a chance
to win me. Your facial expression has changed
(his comma with room for my speaking I). We know a hundred words of rain.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Mówiliśmy o deszczu, a ręce były brudne. Lał się z nieba czerwiec
gorliwością spalonych wiosek – pamiętaj – czas jest jednym ze zmysłów.

Mogę nauczyć się krzyczeć w nowym dialekcie, zdać lektorat
z gwary przedsionków. Odgardlę do ostatniej śliny dźwięk,
a nie zrozumiem, co znaczy, kiedy pytasz, czy jest szansa
starać się o moje względy. Zmienił się wyraz twojej twarzy
(przecinek z miejscem na podmiot). Znamy sto słów deszczu.
Priority of Direction / Priorytet kierunku

Sit down. Let’s talk about all the waters.
I’ll check whether the mouth can utter their scope and salvo.
Can you see how the boat is drifting?
There’s happy people and their affairs on it.
The whole ark is filled with laughter of the sea.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Siadaj. Rozmawiajmy o wszystkich wodach.
Sprawdzę czy usta wypowiedzą ich spektrum i salwę.
Widzisz jak dryfuje łódź?
Są na niej szczęśliwi ludzie i sprawy.
Całą arkę wypełnia śmiech morza.
Priority of Concord / Priorytet zgody

I gnawed at the insides of my cheeks then I fell into stars.
I had a gaze of a priest and the color of my beads was that of figs, deep purple.
Near the Wrocław Mikołajów railway station a tree fell down.
It could have been an hour, or a century.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Obgryzłam wnętrza policzków później wpadłam w gwiazdy.
Patrzyłam jak kapłan i miałam korale w kolorze fig, głębokiej purpury.
Pod stacją kolejową Wrocław Mikołajów wywróciło się drzewo.
Mogła minąć godzina, wiek.
Tears Ran Down My Face / Łzy mi pociekli

The gullet of the city
fills up with human broth,
I am the cube.

I stick in the throat

The larynx of the city
spits out the others
like cat hairballs,
but not me.

Fluffies and fuzzies
allergically fall down on the suburbs
of the bigger cities, the Western ones;
they cause inflammation, they infect landscapes.

It takes me in,
I don’t infect –
into the intestine grows
a swallowed thread with a paper bow.

On it, my name. Inside the mouth, the iron aftertaste
of tap water multiplies, white as a starched
doctor’s coat.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Przełyk miasta
wypełnia ludzki rosół,
jestem tą kostką.

Staję poprzek

Jak kocie kłaczki
miejska krtań
wypluwa innych,
ale nie mnie.

Puszynki, sierścinki
alergicznie spadają na przedmieścia
miast większych, zachodnich;
wywołują zapalenia, zakażają krajobrazy.

Przyjmuje mnie,
ja nie zakażam –
w jelito wrasta połknięta nitka
z papierową kokardką.

Na niej moje imię. W ustach mnoży się żelazny
posmak kranówki, białej jak nakrochmalony
lekarski fartuch.
Junkfood / Junkfood

You love someone the most
and that someone is not perfect.

They are your whole world,
they smell of fish, of sausage,

you dream about travelling together
you rarely see each other, you don’t talk.

And then suddenly you meet at the bus stop,
they hold cheap food in their hand,

it is steaming. They talk about their plans,
invite you to dinner, out for a beer –

but you really need to run –
the last bus is leaving.

This was, more or less, the relationship
I had with every country I lived in.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Kochasz kogoś najbardziej,
a ten ktoś nie jest idealny.

Dla ciebie jest całym światem,
pachnie rybką, pachnie kiełbaską,

marzysz o wspólnych podróżach,
widzicie się rzadko, nie rozmawiacie.

Aż raptem spotykacie się na przystanku,
trzyma w ręku tanie jedzenie,

które paruje. Opowiada ci o planach,
zaprasza na obiad, na piwo –

ale tobie naprawdę trzeba uciekać –
odjeżdża ostatni autobus.

Mniej więcej taką relację miałem
z każdym krajem, w którym mieszkałem.
Archanga / Arczanga

Sun-girl, for the first time you are
on the moving staircase, moving spikes.
Try to break in half, as we all do.
This is yoga for the damned, for the bazaar ones.

Breathe in – the drowsy and lousy spill out,
they carry station caps in their bags,
they climb towards the sun, towards you they crawl.

Breathe out – they disappear. They become a feather,
a draught, a broken capillary.
A hairball spat out onto the asphalt.

A mark of a cross on a burnt neck –
you still come to life in reflections.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Dziewczę-słońce, pierwszy raz jesteś
na ruchomych schodach, na ruchomych kolcach.
Spróbuj złamać się wpół, jak my wszyscy.
To joga przeklętych, bazarnych.

Wdech – wysypują się senni i marni,
w torbach przenoszą kapsle od dworców,
pną się ku słońcu, ku tobie czołgają.

Wydech – znikają. Stają się piórkiem,
przeciągiem, pękniętym naczynkiem.
Kłaczkiem wyplutym na asfalt.

Ślad od krzyżyka na spalonej szyi –
ciągle odżywasz w odbiciach.
Nothing has / Nic cię

nothing has
touched you
until
your flip-flops
got unstuck
and now
you explode

what will you do?

cut your veins
like a frozen
fish
squeak
run
barefoot
across snow

or
will you remember
you’ve got cigarettes
in a cupboard

put
the little shits
to bed

and the stove hood
won’t turn on

and the burner
won’t ignite
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
nic cię
nie tykało
do momentu
w którym
rozkleiły się
klapki
i teraz
wybuchasz

co zrobisz?

potniesz żyły
jak mrożoną
rybę
zapiszczysz
pobiegniesz
boso
przez śnieg

czy
przypomnisz sobie
w szafce masz
papierosy

położysz
gówniaków
spać

a okap
nie włącza się

kuchenka
nie zapala się
Foccacia / Focaccia

Foccacia
is a little
Italian
town
which we
annihilate
like barbarians

Tadeusz Różewicz
shouts
at us

leave
this little
Italian
town
alone
you barbarians

leave
a piece
for me
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Focaccia
to małe
włoskie
miasteczko
które my
unicestwiamy
jak barbarzyńcy

Tadeusz Różewicz
krzyczy
do nas

zostawcie
to małe
włoskie
miasteczko
barbarzyńcy

zostawcie
mi
kawałek
Glass Midsummer / Szklana sobótka

you can’t stop being happy
about the figurine of Sylvia Plath
you got included with a meal set:

we deserve a glass of champagne
for our day for our victory

let’s go to bed and dream of stuffiness
and the screams of the figurines nobody will take home

their faces will fade in the fumes of frying grease
what a pity
we don’t have more coupons
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
wciąż nie przestajesz się cieszyć
z figurki Sylvii Plath co dostałaś
w zestawie z napojem i daniem:

należy się kieliszek szampana
za nasz dzień za naszą wygraną

połóżmy się w łóżku niech śni nam się duszność
i krzyki figurek co nikt nie zabierze do domu

wyblakną ich twarze w oparach frytury
jak szkoda
nie mamy już więcej kuponów
Seeing a Doctor / Chodzić do lekarza

Seeing a doctor
is also a sport kitten
can you
count breaths
between
blood drawing
and test results
does your time
in a waiting line
slow down
just like mine
bundle
burrito kitten

we’re coming back home
along a slippery wall
grey paint of administration
hides Celtic crosses and slogans

next to forsythia
breathe in kitten
what will you remember from our
walks around the neighborhood
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Chodzić do lekarza
to też sport kitku
czy już umiesz
liczyć oddechy
pomiędzy
poborem krwi
a wynikiem
czy w kolejce
twój czas
zwalnia
tak samo jak mój
zawiniątko
burrito kitku

wracamy do domu
wzdłuż śliskiej ściany
szara farba administracji
ukrywa krzyże celtyckie i hasła

obok forsycji
wciągnij powietrze kitku
co zapamiętasz z naszych
spacerów dzielnicą
I Wanted to Write a Poem About War / Chciałem napisać wiersz o wojnie

I wanted
to write a poem
about war
send it to a magazine
get some dough
to get back for a day
to my stomping grounds
to have a drink with my sister
in the worst dive
to go with my brother-in-law
to the frog world exhibition

at the frog world exhibition
there was supposed to be
a tomato frog (in Polish they call it
a “dandy frog”)
everyone who asks about it
is offered a photo
with a monkey instead
as a consolation
they bullshit you
that the frog
got stuck on the border

I wanted
to write a poem
about war
everyone profits
from war
as best they can
but over
the last week
my mother said
goodbye to me
four times

the first time
I told her
what the fuck mum
the second
I love you
the third
I forgive you

the fourth time
I ran out of words
so I quoted the lyrics
of a song by the band kino
if there’s a pack
of cigarettes
in your pocket
the day’s not gonna
be that bad

this song was playing
in a documentary
about the first Chechen war
ruddy Russian kids
on cameras
are waiting for a signal
sitting on APCs
squinting
in the sun
only yesterday
they were burning buttons
in elevators
writing dick and the like
on the walls

I wanted
to write a poem
about war
but I lay down my arms
let this poem be about
an oriole and warm rainwater
about fog from the border of shadow
about a tomato frog
smiling
at men
on both sides
of a barbed wire
about sleeping humanity
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Chciałem
napisać wiersz
o wojnie
wysłać do czasopisma
dostać hajs
żeby na jeden dzień
wrócić na stare śmieci
napić się z siostrą
w najgorszej mordowni
pójść ze szwagrem
na wystawę świat żab

na wystawie świat żab
miała być
żaba-pomidor
(polska nazwa
piękniś pomidorowy)
każdemu kto o nią pyta
proponują w zamian
zrobić zdjęcie z małpą
na pocieszenie
wciskają kit
że żaba
utknęła na granicy

Chciałem
napisać wiersz
o wojnie
każdy czerpie zyski
z wojny
jak umie
ale w ciągu
ostatniego tygodnia
matka żegnała się ze mną
cztery razy

za pierwszym razem
powiedziałem
pojebało cię mamo
za drugim
kocham cię
za trzecim
wybaczam ci

za czwartym
skończyły mi się słowa
więc odpowiedziałem
cytatem z piosenki
zespołu kino
jeśli jest w kieszeni
paczka papierosów
znaczy dzień
nie będzie taki zły

ta piosenka
leciała w dokumencie
o pierwszej czeczeńskiej wojnie
rumiane rosyjskie dzieciaki
w ujęciu kamer
czekają na sygnał
siedzą na transporterach
mrużą oczy
od słońca
jeszcze wczoraj
palili przyciski
w windach
pisali słowo chuj i pochodne
na ścianach

chciałem
napisać wiersz o wojnie
ale składam broń
niech to będzie wiersz
o wildze i ciepłej deszczówce
o mgle znad granicy cienia
o żabie-pomidorze
która uśmiecha się
do mężczyzn
po obu stronach
drutu kolczastego
o śpiącym człowieczeństwie
Bismillah / Bismillah

I hated myself for knowing Polish on that day when, at some nurses’ request, I had to translate to two Ukrainian women the announcement saying that the sanitary regime in Polish hospitals does not allow them to sleep in beds with their children. Their terror transformed into helplessness, then into hatred. We hated myself together.

As if I was a shrapnel that reached them on foreign land.

As if language was a cold knife that, until then, I had been only playing with.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Nienawidziłem siebie za to, że znam język polski jednego dnia, w którym na prośbę pielęgniarek musiałem przetłumaczyć dwóm Ukrainkom komunikat o tym, że reżim sanitarny polskich szpitali zakazuje im spania w łóżku razem z dziećmi. Ich przerażenie przeistaczało się w bezsilność, potem w nienawiść. Nienawidziliśmy mnie wspólnie.

Tak jakbym był odłamkiem pocisku, który dosięgnął ich na obcej ziemi.

Tak jakby język był zimnym nożem, którym dotychczas tylko się bawiłem.
[For Forty Years I Was Scuttling Around Town] / [Czterdzieści lat dyrdałem po mieście]

For forty years I was scuttling around town
convinced I’d find a hundred zloty note
and I did. I pretended in front of the others
that it was only fifty, and I quickly got ill.
I was lying in bed like a log.
Not wanting anything. There’s
two such as myself in this town.
Like two lungs, two Egypts.
You’ll cross the first one by ship,
the second across the desert,
where a rabbit
hunts snakes.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Czterdzieści lat dyrdałem po mieście
w przeświadczeniu, że znajdę sto złotych
i znalazłem. Udawałem przed resztą,
że tylko pięćdziesiąt, szybko zachorowałem.
Leżałem w łóżku toporem.
Niczego się nie chce. Takich,
jak ja jest dwaj w tym mieście.
Jak dwa płuca, dwa Egipty.
Jeden przepłyniesz statkiem,
drugi pustynią,
w której królik
poluje na węże.
Étude for Two Clenched Fists / Etiuda na dwie zaciśnięte pięści

here are the tears of a man who
has moved to a rich country
but had to kneel before his countrymen
who beat him up in front of a second hand

where the tears fell blades of grass pierce the asphalt
every hand trying to weed them out will be cut to the bone
they are to be picked in a later vegetative phase
then you can brew a badass tea out of them
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
oto łzy człowieka który
przeprowadził się do bogatego kraju
a musiał klęknąć przed rodakami którzy
pobili go przed sklepem z używaną odzieżą

w miejscu tych łez spod asfaltu przebijają się źdźbła
każde ręce usiłujące się je plewić zostaną rozcięte do kości
zbiera się je w późniejszych fazach wegetacji
wtedy można parzyć z nich zajebistą herbatkę
To Myself / Na siebie

Sleep, Mykola
under the calm, NATO sky.
Someday they’ll hold us to account,
but now it’s time to sleep.
Three and a half million soldier boys,
they’re ready to close their eyes forever,
at any moment,
so that you can sleep tight,
go to work and be efficient,
buy and consume.
So that you remain convinced
that you are happy.
Even better is a foretaste
of this conviction,
then you sleep tighter.
For some reason you
don’t close your eyes,
you can’t sleep.
A grey heron is drawn
on a piece of map.
To see it, one has to
look at the bush,
not at the map.
One needs to be able to do a lot,
also forget and forgive.
Maybe they’ll forgive us, too.
To look at the map
or at the bush –
it’s all the same
to the heron.
It’ll fly away soon,
will forget,
will fall asleep
peacefully
in a different place,
a safe place.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
Śpij, Mykołko,
pod spokojnym natowskim niebem.
Kiedyś nas za to rozliczą,
teraz trzeba spać.
Trzy i pół miliona żołdaków
w każdej chwili są gotowi
zamknąć oczy na zawsze,
abyś tylko spał spokojnie,
abyś chodził do pracy i był wydajny,
kupował i spożywał.
Abyś pozostawał w przekonaniu,
że jesteś szczęśliwy.
Jeszcze lepszy jest przedsmak
tego przekonania,
wtedy śpi się krzepiej.
Czemuś nie zamykasz oczu,
nie możesz spać.
Na kawałku mapy
jest narysowana szara czapla.
Żeby ją zobaczyć
trzeba patrzeć na krzak,
a nie na mapę.
Trzeba umieć wiele,
również zapominać i wybaczać.
Może i nas wtedy wybaczą.
Patrzeć w mapę
czy w krzaki –
czapli to obojętne.
Za chwilę odleci,
zapomni,
zaśnie spokojnie,
w innym, bezpiecznym miejscu.
Working With Shadow / Praca z cieniem

It’s a marten, right in the city center!
It has crossed the road,
broken through a mesh,
jumped into a construction site.
It flexes its backbone comically,
bobs like a boat.
Slaves are rowing under the black fur,
and the marten is free and free to do anything.
It’s my animal guide into the world of spirit.
Lead the way underground, don’t slow down!
Somewhere below the subway level
lies a cable that powers the whole city.
Let’s bite through it,
let’s turn the city into a darkroom.
I was dark, too, and I was scared, too.
I thought everything was about me,
and the charm was under the feet of passers-by,
where the spirit wallows –
a fang stuck into the ground.
Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk
To kuna w samym centrum miasta!
Przebiegła przez drogę,
przebiła się przez siatkę,
wskoczyła na teren budowy.
Śmiesznie pręży kręgosłup,
podskakuje jak łódź.
Pod czarnym futerkiem wiosłują niewolnicy,
a ona jest wolna i wolno jej wszystko.
To moja zwierzęca przewodniczka w świat ducha.
Prowadź pod ziemię, nie zwalniaj!
Gdzieś poniżej linii metra
leży kabel który zasila całe miasto.
Przegryźmy go,
zamieńmy to miasto w ciemnię.
Też byłem ciemny i też się bałem.
Myślałem, że wszystko jest o mnie,
a urok był pod nogami przechodniów,
gdzie tarza się duch –
kieł wbity w ziemię.

Zofia Szachnowska-Olesiejuk

- Gdańsk, Poland -

Translated by Zofia Szachnowska-Olesiejuk

Echo as a Starting Point / Echo jako punkt wyjścia

Border of the Eye / Kraj oka

Rich Soil / Tłusta ziemia

Priority of Direction / Priorytet kierunku

Priority of Concord / Priorytet zgody

Tears Ran Down My Face / Łzy mi pociekli

Junkfood / Junkfood

Archanga / Arczanga

Nothing has / Nic cię

Foccacia / Focaccia

Glass Midsummer / Szklana sobótka

Seeing a Doctor / Chodzić do lekarza

I Wanted to Write a Poem About War / Chciałem napisać wiersz o wojnie

Bismillah / Bismillah

[For Forty Years I Was Scuttling Around Town] / [Czterdzieści lat dyrdałem po mieście]

Étude for Two Clenched Fists / Etiuda na dwie zaciśnięte pięści

To Myself / Na siebie

Working With Shadow / Praca z cieniem